آموزش کاردستی کودکانه با کاغذ مومی

در این کاردستی با کاغذ مچاله، کودک کاغذ مومی را مچاله می‌کند، یک بزرگ‌تر آن را بین دو برگ کاغذ سفید اتو می‌کند تا کمی از موم با طرح چین‌ها به کاغذ سفید منتقل شود و بعد کودک روی همان کاغذ آب‌رنگ می‌پاشد. آب‌رنگ روی جاهای مومی جذب نمی‌شود و طرحی شبیه ترک یا رگه‌های سنگ ظاهر می‌شود.

این روش هم نقاشی است و هم کاردستی، لوازمش ساده و در دسترس است و برای کلاس هنر، مهدکودک و سرگرمی در خانه مناسب است. اصل کار همان مقاومت موم در برابر رنگ است که در هنر باتیک روی پارچه هم استفاده می‌شود. بعد از مراحل این روش، چند ایده نقاشی و شکل‌سازی دیگر با کاغذ مچاله هم آورده‌ایم.

لوازم موردنیاز کاردستی کودکان

برای این کاردستی چیز خاصی لازم نیست و کاغذ مومی معمولی آشپزخانه هم کار را راه می‌اندازد:

• کاغذ مومی
• کاغذ سفید (کاغذ A4 معمولی یا کاغذ نقاشی ضخیم‌تر)
• اتو، ترجیحاً بدون بخار
• میز اتو یا یک سطح صاف و مقاوم به گرما
• اسپری آب‌افشان تمیز
• آب‌رنگ یا رنگ خوراکی رقیق‌شده با آب
• پارچه کهنه یا سفره یک‌بار مصرف برای زیر کار، و پیش‌بند برای کودک

مراحل آموزش کاردستی کودکانه با کاغذ

این کاردستی برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی و حتی بزرگ‌ترها مناسب است. اگر با چند کودک کار می‌کنید، کار را تقسیم کنید: مچاله کردن و رنگ‌پاشی با بچه‌ها، اتو کردن با بزرگ‌ترها.

1. کاغذ مومی را مچاله یا تا کنید: از کودکان بخواهید کاغذ مومی را مثل یک توپ مچاله کنند یا مثل اوریگامی چند بار تا بزنند و بعد آن را باز و با دست صاف کنند. مچاله کردن طرحی نامنظم و ترک‌مانند می‌سازد و تا زدن، خطوط منظم و هندسی.

   

2. بین دو کاغذ سفید اتو کنید: کاغذ مومی صاف‌شده را بین دو برگ کاغذ سفید بگذارید. بزرگ‌تر اتو را روی حرارت ملایم و بدون بخار بگذارد و با حرکات جلو و عقب روی کاغذ بکشد. اتو را روی یک نقطه نگه ندارید تا موم بیش از حد آب نشود و پخش نشود.

   

3. طرح موم را ببینید: کاغذ مومی را بردارید و کاغذ سفید را جلوی نور آفتاب یا پنجره بگیرید؛ جاهایی که موم گرفته‌اند شفاف‌تر دیده می‌شوند. در تصویر زیر به‌جای مچاله کردن، کاغذ تا زده شده است.

   

4. محل رنگ‌پاشی را آماده کنید: زیر کار پارچه یا سفره یک‌بار مصرف پهن کنید، چون بچه‌ها هنگام رنگ‌پاشی هیجان‌زده می‌شوند و رنگ به اطراف می‌پاشد. کاغذ سفید را طوری بگذارید که طرف مومی و براقش رو به بالا باشد.
5. رنگ بپاشید: آب‌رنگ یا رنگ خوراکی رقیق را در اسپری بریزید و بگذارید بچه‌ها آزادانه یا با طرح دلخواه رنگ بپاشند. رنگ در کاغذ جذب می‌شود اما روی جاهای مومی نمی‌نشیند و کم‌کم طرح چین‌ها ظاهر می‌شود.

   

   

6. خشک کنید و استفاده کنید: نقاشی را روی سطح صاف بگذارید تا کاملاً خشک شود و اگر موج برداشت، زیر چند کتاب صاف کنید. از آن برای کارت تبریک، جلد دفتر، قاب کوچک یا زمینه یک نقاشی دیگر استفاده کنید.

نکات ایمنی کاردستی با اتو و رنگ

• اتو فقط دست بزرگ‌ترها باشد؛ بعد از کار آن را از برق بکشید و جایی دور از دسترس بگذارید تا خنک شود.
• کاغذ تازه اتوشده و موم روی آن چند لحظه داغ است؛ پیش از دادن به کودک صبر کنید.
• آب‌رنگ و رنگ خوراکی لباس و پارچه را لک می‌کنند؛ پیش‌بند یا لباس کهنه بپوشانید.
• اسپری را رو به صورت کسی نگیرند و برای ایده‌هایی که برش لازم دارند، قیچی نوک‌گرد بدهید.

اگر به کاردستی‌های کاغذی کودکانه علاقه دارید، آموزش ساخت عروسک کاغذی کرافت را هم ببینید؛ ایده ساده دیگری برای تقویت خلاقیت کودکان.

ایده کاردستی با کاغذ مچاله

کاغذ مچاله فقط برای روش موم نیست؛ با کاغذهای باطله خانه هم می‌شود نقاشی کرد، بافت ساخت و شکل‌های حجمی درست کرد. ایده‌های بیشتری از این دست را در مطلب ایده‌های ساخت کاردستی با کاغذ باطله می‌بینید.

نقاشی با کاغذ مچاله

در این روش کاغذ مچاله نقش مهر را دارد: یک تکه کاغذ را گلوله می‌کنید، نوکش را به رنگ گواش یا آکریلیک می‌زنید و روی کاغذ مهر می‌زنید. جای مهر بافتی پرزدار و نامنظم دارد که برای برگ درخت، ابر، شکوفه و پشم گوسفند مناسب است.

1. طرح اصلی، مثلاً تنه و شاخه‌های درخت، را با ماژیک یا قلم‌مو بکشید.
2. چند رنگ را کنار هم در یک بشقاب یک‌بار مصرف بریزید.
3. یک تکه کاغذ را گلوله کنید و نوکش را آرام به رنگ بزنید.
4. روی جای برگ‌ها یا شکوفه‌ها مهر بزنید و برای هر رنگ گلوله جدا بردارید تا رنگ‌ها قاطی نشوند.

کاردستی با کاغذ رنگی مچاله‌شده

تکه‌های کوچک کاغذ رنگی یا دستمال کاغذی رنگی را مچاله کنید و داخل یک طرح ساده بچسبانید: رنگین‌کمان، میوه، گل، بستنی یا پولک‌های ماهی. با چسب مایع یا چسب ماتیکی، بچه‌ها خودشان کار را انجام می‌دهند و حرکات ظریف انگشت‌ها را هم تمرین می‌کنند.

شکل‌سازی با کاغذ مچاله

گلوله‌های بزرگ‌تر کاغذ مچاله را با چسب نواری کنار هم وصل کنید و آدم‌برفی، کرم یا کفشدوزک بسازید. اگر یک برگ کاغذ کاهی یا کاغذ کرافت را چند بار مچاله و باز کنید، بافتی شبیه پوست درخت، سنگ یا چرم پیدا می‌کند که برای تنه درخت، کوه یا کیف عروسک مناسب است. حتی یک برگ کاغذ آچار (A4) سفید کافی است: مچاله‌اش کنید، صافش کنید و مداد شمعی را خوابیده روی آن بکشید تا برجستگی‌ها رنگ بگیرند و شبیه کوه یا صخره شود.

چند نمونه از کاردستی با کاغذ مچاله را در تصاویر زیر می‌بینید:

برای کاردستی‌های کاغذی دیگر، 5 ایده خلاقانه برای کاردستی با کاغذ و کاردستی سبد با کاغذ بدون چسب را ببینید. اگر از کار با کاغذ مومی خوشتان آمد، کاردستی فانوس ساده با کاغذ مومی قدم بعدی خوبی است.

کدام کاغذ برای کاردستی با کاغذ مچاله بهتر است؟

به نوع کاردستی بستگی دارد: جلوه ترک‌های موم فقط با کاغذ مومی به دست می‌آید، اما برای مهر زدن و شکل‌سازی هر کاغذ باطله‌ای کافی است.

نمونه‌های نازک‌تر کاغذ مومی، مثل کاغذ مومی 24 گرمی، راحت‌تر مچاله می‌شوند. اگر کاغذ مومی ندارید، جلوه‌ای شبیه آن را با یک شمع خاموش یا مداد شمعی سفید بسازید: روی کاغذ سفید طرح بکشید و بعد آب‌رنگ بزنید تا خطوط مومی پیدا شوند. کاغذ روغنی (کاغذ نسوز فر) معمولاً به‌جای موم روکش سیلیکونی دارد و این جلوه را نمی‌دهد.

سؤالات متداول

کاردستی با کاغذ مچاله برای چه سنی مناسب است؟

کاردستی با کاغذ مچاله برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی مناسب است و بزرگ‌ترها هم از آن لذت می‌برند. مچاله کردن، مهر زدن و رنگ‌پاشی را خود کودک انجام می‌دهد، اما اتو کردن کاغذ مومی باید حتماً با بزرگ‌ترها باشد.

نقاشی با کاغذ مچاله چطور انجام می‌شود؟

نقاشی با کاغذ مچاله دو روش ساده دارد. در روش مهر، یک تکه کاغذ را گلوله می‌کنید، نوکش را به رنگ گواش یا آکریلیک می‌زنید و روی کاغذ مهر می‌زنید تا بافتی پرزدار برای برگ درخت، ابر، شکوفه یا پشم گوسفند بسازد. در روش موم، کاغذ مومی مچاله‌شده بین دو کاغذ سفید اتو می‌شود و آب‌رنگی که روی کاغذ سفید پاشیده می‌شود، طرح چین‌ها را نمایان می‌کند.

به جای کاغذ مومی از چه کاغذی استفاده کنیم؟

برای جلوه موم می‌توانید با یک شمع خاموش یا مداد شمعی سفید روی کاغذ سفید طرح بکشید و بعد آب‌رنگ بزنید. کاغذ روغنی شیرینی‌پزی جایگزین مناسبی نیست، چون معمولاً موم ندارد. برای ایده‌هایی که موم نمی‌خواهند، مثل مهر زدن یا موزاییک، کاغذ کاهی، روزنامه، کاغذ A4 و کاغذ رنگی کافی‌اند.

چرا بعد از رنگ‌پاشی، طرح چین‌ها روی کاغذ پیدا می‌شود؟

هنگام اتو کردن، کمی از موم کاغذ مومی با طرح چین‌ها به کاغذ سفید منتقل می‌شود. موم آب را پس می‌زند، پس آب‌رنگ روی جاهای مومی جذب نمی‌شود و طرح چین‌ها روشن‌تر از زمینه رنگی دیده می‌شود.

اتو کردن کاغذ مومی برای کودکان خطر دارد؟

اتوی داغ و موم ذوب‌شده می‌توانند باعث سوختگی شوند، برای همین این مرحله را فقط بزرگ‌ترها انجام دهند. اتو را روی حرارت ملایم، بدون بخار و با حرکت مداوم استفاده کنید، بعد از کار از برق بکشید و کاغذ را پیش از دادن به کودک خنک کنید.