کاغذ گلاسه چیست و چه کاربردهایی دارد؟

کاغذ گلاسه چیست؟ کاغذی روکش‌دار است که سطحش با لایه نازکی از مواد معدنی سفید و ریزدانه، مثل کائولن و کربنات کلسیم، و یک چسب پوشانده شده است. این سطح صاف، براق یا مات، جوهر را کمتر جذب می‌کند و تصویر رنگی را زنده و دقیق چاپ می‌کند؛ برای همین در کاتالوگ، بروشور، پوستر، جلد کتاب و بسته‌بندی کاربرد دارد.

• دو نوع اصلی: براق و مات، هرکدام یک‌رو یا دورو.
• گرماژ: از 80 گرم برای ورق‌های نازک تا 350 گرم برای مقوای گلاسه.
• محدودیت: نوشتن با خودکار و مداد روی آن سخت‌تر از کاغذ تحریر است و ضدآب هم نیست.

کاغذ گلاسه چیست؟

گلاسه نوعی کاغذ روکش‌دار با سطح صاف، براق یا مات است که بافت و کاربردی متفاوت با کاغذ تحریر معمولی دارد. تحریر به خاطر هزینه کمتر و جذب بالای جوهر برای چاپ متن رایج است، اما گلاسه برای جاهایی ساخته شده که تصویر رنگی حرف اول را می‌زند.

لایه رویی این کاغذ برخلاف تصور رایج، فیلم پلاستیکی نیست؛ مخلوطی از مواد معدنی ریز و چسب است که حفره‌های کاغذ را پر می‌کند و پخش شدن جوهر را کنترل می‌کند تا نقطه‌های چاپ تیز بمانند. فیلم پلاستیکی واقعی، یعنی لمینت، مرحله جداگانه‌ای بعد از چاپ است که در مطلب لمینت چیست و چه کاربردی در چاپ دارد توضیح داده شده است.

همین ویژگی، گلاسه را انتخاب رایج کارهایی مثل چاپ بروشور و کاتالوگ کرده که وضوح رنگ در آن‌ها مهم است. اگر می‌خواهید آن را در کنار کاغذهای پرکاربرد دیگری مثل کرافت، پوستی، سولفات و مومی بشناسید، راهنمای معرفی انواع کاغذ و کاربردهای آن‌ها را بخوانید.

تفاوت کاغذ گلاسه با کاغذ تحریر

هر دو از خمیر سلولزی ساخته می‌شوند، اما سطح گلاسه روکش‌دار است و سطح تحریر نه:

ویژگی	گلاسه	تحریر
سطح	صاف و یکدست، براق یا مات	ساده، کمی زبر و بدون براقیت
جذب جوهر	کم؛ جوهر روی سطح می‌ماند	زیاد؛ جوهر در الیاف نفوذ می‌کند
تصویر رنگی	رنگ‌های زنده و جزئیات دقیق	رنگ‌های کدرتر و کنتراست کمتر
نوشتن با خودکار و مداد	سخت‌تر، به‌خصوص روی نوع براق	راحت
هزینه	بیشتر	کمتر
کاربرد رایج	کاتالوگ، بروشور، پوستر، جلد، عکس	کتاب، دفتر، فرم‌های اداری، چاپ متن

اگر محتوا بیشتر متن است، تحریر کافی است؛ اگر تصویر و رنگ مهم است، گلاسه نتیجه بهتری می‌دهد. برای کارهایی که مقاومت در برابر آب و پارگی حیاتی است، کاغذ سنگی هم مطرح است؛ مزایا و معایب کاغذ سنگی را جداگانه بخوانید.

برگه گلاسه، جلد گلاسه و چاپ گلاسه یعنی چه؟

«برگه گلاسه» یک ورق بریده‌شده از همین کاغذ است، مثلاً در اندازه A4 برای چاپ عکس یا تراکت. «جلد گلاسه» جلد کتاب، دفتر یا کاتالوگی است که روی مقوای گلاسه چاپ شده و اغلب لمینت می‌شود. «چاپ گلاسه» هم یعنی چاپ افست یا دیجیتال روی این کاغذ. در لوازم‌التحریر، به کاغذهای رنگی براقی که برای کاردستی به کار می‌روند «کاغذ رنگی گلاسه» می‌گویند.

انواع سایز و گرماژ کاغذ و مقوای گلاسه

کاغذ گلاسه در گرماژهای 80، 90، 100، 113، 118، 135، 148، 170، 200، 250، 280، 300 و 350 گرم و در ابعاد ورق 70×100 و 60×90 سانتی‌متر و اندازه‌های دیگر عرضه می‌شود. گرماژ یعنی وزن یک متر مربع کاغذ به گرم؛ هرچه این عدد بزرگ‌تر باشد، ورق ضخیم‌تر، خشک‌تر و بادوام‌تر است و در گرماژهای بالا به آن مقوای گلاسه می‌گویند.

کدام گرماژ برای چه کاری مناسب است؟

گرماژ را بر اساس اینکه کار چاپی چقدر باید محکم باشد و چند بار دست به دست شود انتخاب کنید. به‌عنوان قاعده کلی:

گرماژ	حس در دست	کاربردهای معمول
80 تا 100 گرم	نازک و سبک	تراکت و برگه‌های تبلیغاتی پرتیراژ، صفحات داخلی مجله
113 تا 170 گرم	متوسط و خوش‌دست	بروشور، پوستر، صفحات کاتالوگ و تقویم
200 تا 350 گرم	ضخیم و خشک (مقوای گلاسه)	جلد کاتالوگ و کتاب، کارت، تقویم رومیزی، ساک دستی و جعبه

این دسته‌بندی تقریبی است و گرماژ نهایی را با چاپخانه تعیین کنید. گرماژ بالاتر به‌تنهایی رنگ را بهتر نمی‌کند؛ وضوح تصویر بیشتر به کیفیت پوشش و روش چاپ بستگی دارد و گرماژ بیشتر روی ضخامت، دوام و دیده نشدن چاپ پشت برگه اثر می‌گذارد.

انواع کاغذ گلاسه: براق، مات، یک‌رو و دورو

گلاسه از نظر سطح دو نوع اصلی دارد: براق و مات. از نظر پوشش هم نوع یک‌رو فقط یک طرفش روکش دارد و برای برچسب و روکش جعبه مناسب است، و نوع دورو هر دو طرفش روکش دارد و برای بروشور، کاتالوگ و مجله به کار می‌رود.

ویژگی	گلاسه براق	گلاسه مات
ظاهر سطح	درخشان و بازتاب‌دهنده نور	بدون برق و با سطحی نرم
رنگ‌ها	زنده، اشباع و پرکنتراست	ملایم‌تر و طبیعی‌تر
خوانایی متن زیر نور	انعکاس نور ممکن است آزاردهنده باشد	راحت‌تر، با انعکاس کم
اثر انگشت	بیشتر دیده می‌شود	کمتر دیده می‌شود
کاربرد رایج	عکس، پوستر، کاتالوگ محصول، جلد	کتاب و مجله، بروشور پرمتن، کارهای رسمی

ویژگی‌های کاغذ گلاسه

ویژگی اصلی کاغذ گلاسه سطح صاف و روکش‌داری است که جوهر را روی خود نگه می‌دارد؛ بقیه ویژگی‌هایش هم از همین روکش می‌آید:

• سطحی صاف دارد و براقیتش درجه‌بندی دارد؛ از براق کامل تا نیمه‌مات و مات.
• از کاغذ پایه و یک یا چند لایه پوشش معدنی ساخته شده که با چسب روی آن نشسته است.
• جوهر روی سطح می‌ماند و کمتر در الیاف پخش می‌شود؛ پس تصاویر رنگی واضح‌تر و درخشان‌تر چاپ می‌شوند.
• آب و رطوبت را دیرتر از تحریر جذب می‌کند، اما ضدآب نیست؛ برای مقاومت بیشتر لمینت می‌شود.
• در گرماژهای بالا اگر بدون خط‌تا تا شود، ممکن است پوشش در محل تا ترک بخورد.

کاربردهای کاغذ گلاسه

گلاسه بیشتر برای کاتالوگ، بروشور، عکس و پوستر، تقویم، جلد و صفحات رنگی کتاب و بسته‌بندی به کار می‌رود. روی آن هم چاپ افست ممکن است و هم چاپ دیجیتال: افست برای تیراژ بالا به‌صرفه‌تر است و رنگ یکنواختی می‌دهد و دیجیتال برای تیراژ پایین، نمونه‌سازی و کارهای فوری مناسب‌تر است.

1. کاتالوگ

کاتالوگ فهرست محصولات و خدمات یک کسب‌وکار است. گلاسه از رایج‌ترین انتخاب‌ها برای چاپ آن است، چون عکس محصولات را زنده نشان می‌دهد و کاتالوگی شیک و بادوام می‌سازد. معمولاً صفحات داخلی روی گرماژ متوسط و جلد روی مقوای گلاسه ضخیم‌تر چاپ می‌شود. قالب‌های مختلف را در انواع کاتالوگ و کاربرد هرکدام ببینید.

2. بروشور

بروشور برگه یا کتابچه‌ای برای معرفی کسب‌وکار، محصول یا خدمات است. بروشورهای تبلیغاتی رنگی معمولاً روی گلاسه چاپ می‌شوند تا عکس‌ها جذاب‌تر دیده شوند؛ برای بروشورهای پرمتن، گلاسه مات خواناتر است. برای آشنایی بیشتر، بروشور چیست و چه انواعی دارد را بخوانید.

3. چاپ عکس و پوستر

گلاسه از متریال‌های رایج برای چاپ عکس رنگی است؛ از عکس‌های روزمره برای دیوار خاطره‌ها تا پوسترهای تبلیغاتی، پوستر فیلم و اطلاع‌رسانی رویدادها. تصاویر روی گلاسه براق زنده و شاداب‌اند، اما برای پوستری که زیر نور مستقیم نصب می‌شود، گلاسه مات انعکاس کمتری دارد.

4. سررسید و تقویم

تقویم‌های رومیزی و کتابی قرار است یک سال جلوی چشم باشند، پس باید بادوام و چشمگیر باشند. گلاسه انتخاب رایج برای چاپ تقویم‌های رنگی است و در سررسیدها هم برای صفحات اول و پایانی و صفحات تصویری به کار می‌رود.

5. چاپ مجله و کتاب

بخش اصلی کتاب‌ها و مجلات روی کاغذ تحریر چاپ می‌شود، اما جلد و صفحات حاوی تصاویر رنگی را روی گلاسه می‌برند. در این کاربرد معمولاً گلاسه مات انتخاب می‌شود، چون انعکاس نور کمتری دارد و متن روی آن راحت‌تر خوانده می‌شود.

6. بسته‌بندی و ساک دستی

مقوای گلاسه در بسته‌بندی هم رایج است، چون چاپ رنگی را تمیز و شیک نشان می‌دهد. نمونه‌های رایجش ساک دستی گلاسه، روکش هارد باکس گلاسه و جعبه کیبوردی طرح دار هستند که معمولاً برای مقاومت بیشتر در برابر سایش و رطوبت لمینت می‌شوند. اگر برای بسته‌بندی دنبال کاغذ ساده‌تری مثل کرافت، پوستی یا سولفات هستید، انواع کاغذ بسته بندی را ببینید.

شرکت‌های تولیدکننده کاغذ و مقوای گلاسه

کاغذ و مقوای گلاسه وارداتی در بازار ایران بیشتر از کره جنوبی، چین و اندونزی تأمین می‌شود. برخی از برندهای کاغذ و مقوای گلاسه در بازار عبارت‌اند از: شینهو (Artone)، هانسل (Hansol)، موریم (Moorim)، نیوکرون (New crown)، نویا (Nevia) و اینفینیتی (INFINITY).

گلاسه مرغوب را چطور بشناسیم؟

• سفیدی: کاغذهای مرغوب‌تر مواد سلولزی بیشتری دارند و سفیدترند؛ نوع نامرغوب به زردی می‌زند.
• دوام: کاغذ نامرغوب با گذشت زمان، به‌ویژه بر اثر گرما، شکننده می‌شود.
• پوشش یکدست: سطح نباید لک، پرز یا نقطه‌های بدون پوشش داشته باشد.
• تست تا زدن: پوشش باکیفیت در محل تا کمتر ترک برمی‌دارد و پودر نمی‌شود؛ گرماژهای بالا را با خط‌تا امتحان کنید.

برای تهیه کاغذ گلاسه از چه چیزی استفاده می‌شود؟

برای تهیه این کاغذ، علاوه بر خمیر کاغذ، از مواد معدنی سفید و ریزدانه مثل کائولن (خاک چینی)، کربنات کلسیم و در انواع لوکس دی‌اکسید تیتانیوم، همراه با یک چسب یا بایندر استفاده می‌کنند. سطح یک عکس چاپی مثل شیشه لیز است و کاغذ روزنامه زبر و کدر؛ راز این تفاوت در چهار جزء زیر است.

اسکلت اصلی یا خمیر کاغذ

پایه کار الیاف سلولزی است که معمولاً از چوب درختانی مثل کاج یا صنوبر به دست می‌آید. برای گلاسه، خمیر باید مرغوب باشد و ورقی صاف و محکم بسازد که وزن مواد پوششی را تحمل کند؛ این ورق نقش بوم نقاشی را دارد و اگر ناصاف باشد، بهترین پوشش هم روی آن خوب نمی‌نشیند.

مواد پوششی یا کوتینگ

کاغذ معمولی پر از حفره‌های میکروسکوپی است که مرکب را می‌مکد و تصویر را مات می‌کند؛ در گلاسه این حفره‌ها با مواد پوششی یا کوتینگ پر می‌شوند:

• کائولن (خاک چینی): این خاک رس سفید حفره‌ها را پر می‌کند تا سطح مثل آینه صاف شود.
• کربنات کلسیم: سفیدی و روشنایی کاغذ را بالا می‌برد تا کنتراست رنگ‌ها در چاپ بیشتر به چشم بیاید.
• دی‌اکسید تیتانیوم: در گلاسه‌های لوکس‌تر برای سفیدی بیشتر و پوشانندگی بالاتر به کار می‌رود.

چسب یا بایندر

پودرهای معدنی به‌تنهایی روی کاغذ نمی‌مانند و با کوچک‌ترین تماس جدا می‌شوند؛ برای چسباندن آن‌ها به الیاف معمولاً از لاتکس مصنوعی یا نشاسته اصلاح‌شده استفاده می‌شود. همین چسب باعث می‌شود پوشش هنگام تا خوردن کاغذ ترک نخورد و نریزد؛ مشکلی که در گلاسه‌های بی‌کیفیت زیاد دیده می‌شود.

پرداخت نهایی

بعد از خشک شدن پوشش، کاغذ از میان غلتک‌های سنگین و داغ عبور می‌کند؛ به این مرحله کلندرینگ می‌گویند. فشار غلتک‌ها سطح را فشرده و صاف می‌کند و بخش زیادی از تفاوت مات و براق در همین مرحله شکل می‌گیرد: فشار و صیقل بیشتر یعنی براقیت بیشتر، و گلاسه مات صیقل کمتری می‌خورد.

مراحل ساخت گلاسه به زبان ساده:

1. تهیه خمیر سلولزی مرغوب و ساخت ورق پایه.
2. آماده کردن مخلوط پوشش از کائولن، کربنات کلسیم و چسب.
3. پوشش‌دهی یک یا هر دو روی ورق.
4. خشک کردن ورق پوشش‌دار.
5. عبور از غلتک‌های کلندر و تنظیم میزان براقیت سطح.

سؤالات متداول

کاغذ گلاسه چه فرقی با کاغذ تحریر دارد؟

کاغذ گلاسه سطحی روکش‌دار، صاف و براق یا مات دارد و جوهر را کم جذب می‌کند، برای همین تصاویر رنگی روی آن زنده و دقیق چاپ می‌شوند. کاغذ تحریر روکش ندارد، جوهر را بیشتر جذب می‌کند، هزینه کمتری دارد و برای نوشتن و چاپ متن مناسب‌تر است.

برای تهیه کاغذ گلاسه چه ماده‌ای به خمیر کاغذ اضافه می‌کنند؟

برای تهیه کاغذ گلاسه از خاک چینی یا کائولن استفاده می‌کنند؛ ماده‌ای سفید و ریزدانه که حفره‌های کاغذ را پر می‌کند و سطح را صاف و براق می‌کند. در کارخانه، کائولن بیشتر همراه با کربنات کلسیم و چسبی مثل لاتکس یا نشاسته به‌صورت لایه پوششی روی سطح کاغذ زده می‌شود و مقداری هم ممکن است به‌عنوان پرکننده به خود خمیر اضافه شود.

کاغذ گلاسه مات بهتر است یا براق؟

هیچ‌کدام به‌طور مطلق بهتر نیست و انتخاب به کاربرد بستگی دارد. گلاسه براق رنگ‌ها را زنده‌تر نشان می‌دهد و برای عکس، پوستر و کاتالوگ محصول مناسب است؛ گلاسه مات انعکاس کمی دارد، اثر انگشت کمتری می‌گیرد و برای کتاب، مجله و بروشور پرمتن خواناتر است. اگر مطمئن نیستید، پیش از چاپ نهایی نمونه هر دو را ببینید.

مقوای گلاسه چیست؟

مقوای گلاسه همان گلاسه در گرماژهای بالا، مثل 250، 300 و 350 گرم، است که ضخیم، خشک و بادوام است. از آن برای جلد کتاب و کاتالوگ، کارت، تقویم رومیزی، ساک دستی و جعبه‌های چاپی استفاده می‌شود.