کلیشه چاپ چیست؟ انواع و اهمیت آن در صنعت چاپ

حانیه محمدزاده / 19 فروردین 1403

کلیشه چاپ ابزاری حیاتی در صنعت چاپ است که در روش‌های مختلف چاپی؛ مانند چاپ افست، فلکسوگرافی، تامپو و چاپ دیجیتال به کار می‌رود. کلیشه، به زبان ساده، یک قالب یا ماتریس است که تصویر موردنظر برای چاپ را حمل می‌کند و به انتقال آن به سطح دیگر مانند کاغذ، پارچه یا مواد بسته‌بندی کمک می‌کند. این ابزار امکان تکرار یک تصویر دقیق و واضح را بدون کاهش کیفیت، بارهاوبارها فراهم می‌آورد.

کلیشه چاپ چیست؟

 

انواع کلیشه چاپ

کلیشه‌ های فلزی:

معمولاً برای چاپ‌های افست و بعضی‌اوقات در فلکسوگرافی استفاده می‌شوند. این کلیشه‌ ها بسیار دقیق هستند و برای تیراژهای بالا مناسب‌اند. کلیشه‌ های فلزی که اغلب در چاپ افست و فلکسوگرافی مورداستفاده قرار می‌گیرند، از مواد فلزی مانند آلومینیوم، زینک یا مس ساخته می‌شوند و برای تولید تصاویر با کیفیت بالا و دقت رنگی عالی بسیار مناسب هستند. این کلیشه‌ ها به دلیل دوام بالا و قابلیت استفاده‌های مکرر، برای تیراژهای بلند چاپی ایدئال‌اند. فرایند ساخت کلیشه فلزی ممکن است شامل فرایندهایی مانند حکاکی فتومکانیکی یا الکترونیکی باشد تا تصاویر دقیق و واضحی از آرت‌ورک اصلی ایجاد شود.

کلیشه‌ های فتوپلیمری:

کلیشه‌ های فتوپلیمری، اغلب در فرایندهای چاپ فلکسوگرافی استفاده می‌شوند و از مواد فتوپلیمری ساخته می‌شوند که در برابر نور UV حساس هستند. این کلیشه‌ ها به‌خاطر قابلیت انعطاف بالا و دقت چاپ عالی در چاپ روی سطوح نرم و انعطاف‌پذیر مانند کاغذ، پلاستیک و بسته‌بندی‌های انعطاف‌پذیر محبوبیت دارند. فرایند ساخت این کلیشه‌ ها شامل نوردهی فتوپلیمر به نور UV برای سخت کردن مناطقی از ماده که باید تصویر را منتقل کنند و شستشوی قسمت‌های اضافی برای ایجاد تصویر چاپی است.

کلیشه‌ های لاستیکی:

کلیشه‌ های لاستیکی که بیشتر در چاپ تامپو و برخی اوقات در فلکسوگرافی استفاده می‌شوند، از لاستیک طبیعی یا مصنوعی ساخته می‌شوند و برای قابلیت انعطاف‌پذیری و تطبیق‌پذیری‌شان با سطوح مختلف شناخته شده‌اند. این کلیشه‌ ها امکان چاپ با کیفیت بالا را روی اشیای سه‌بعدی و سطوح ناهموار فراهم می‌کنند و به‌خصوص برای کاربردهایی که نیاز به انتقال جوهر دقیق و یکنواخت دارند، ایدئال هستند. دوام و انعطاف‌پذیری کلیشه‌ های لاستیکی آن‌ها را برای استفاده در تیراژهای متوسط و کوتاه مناسب می‌سازد.

کلیشه‌ های دیجیتال:

کلیشه‌ های دیجیتال در چاپ دیجیتال به کار می‌روند و از نیاز به قالب‌های فیزیکی سنتی، مانند فلز یا فتوپلیمر، خلاصی می‌دهند که این امر سرعت و انعطاف‌پذیری فرایند چاپ را به‌شدت افزایش می‌دهد. این روش به طور مستقیم از داده‌های دیجیتال برای ایجاد تصویر روی سطح چاپی استفاده می‌کند، بدون نیاز به فرایندهای واسطه مانند نوردهی و شستشو. کلیشه‌ های دیجیتال به‌ویژه برای کارهای چاپی با تیراژ پایین و سفارش‌های سفارشی که نیازمند تغییرات مکرر هستند، مقرون‌به‌صرفه و کارآمد هستند، زیرا امکان تغییر سریع طرح‌ها بدون هزینه اضافی را فراهم می‌آورند.

کلیشه چاپ سیلک:

که بیشتر به‌عنوان "شابلون" یا "اسکرین" شناخته می‌شود، ابزاری اصلی در فناوری چاپ سیلک اسکرین یا چاپ توری است. این روش چاپ به‌خاطر قابلیت ارائه رنگ‌های پرجلوه و استفاده روی طیف وسیعی از مواد از جمله پارچه، شیشه، پلاستیک، و کاغذ، محبوبیت زیادی دارد. کلیشه در چاپ سیلک از یک قاب محکم که معمولاً از چوب یا فلز ساخته شده است و یک توری نازک که به‌دقت بر روی قاب کشیده شده، تشکیل شده است. توری در قسمت‌هایی که می‌خواهیم جوهر عبور کند، باز می‌ماند و در قسمت‌های دیگر با استفاده از یک ماده مسدودکننده پوشانده می‌شود تا الگو یا تصویر موردنظر برای چاپ ایجاد شود. سپس جوهر با استفاده از یک ماله به‌آرامی از روی توری عبور داده می‌شود و فقط از قسمت‌های باز توری به سطح زیرین منتقل می‌شود. این فرایند امکان چاپ تصاویر با کیفیت بالا و دوام طولانی را فراهم می‌آورد و برای تولید انبوه و همچنین پروژه‌های هنری سفارشی ایدئال است.

انواع کلیشه چاپ

 

مراحل ساخت کلیشه

ساخت کلیشه شامل چندین مرحله است که عبارت‌اند از طراحی گرافیکی، پیش‌آمادگی فایل، انتقال تصویر به پلیت (برای کلیشه‌ های غیردیجیتال) و در نهایت، آماده‌سازی کلیشه برای استفاده در فرایند چاپ. این فرایند می‌تواند شامل نوردهی UV برای سخت کردن مواد فتوپلیمری در کلیشه‌ های فلکسوگرافی یا حکاکی لیزری برای ایجاد تصاویر دقیق بر روی کلیشه‌ های فلزی باشد.

مراحل ساخت کلیشه

 

اهمیت کلیشه در چاپ

کلیشه‌ ها امکان انتقال دقیق و وفادار تصاویر و متون را به سطح چاپی فراهم می‌آورند که برای حفظ کیفیت و استانداردهای برند ضروری است. آن‌ها برای انواع کاربردهای چاپی، از بسته‌بندی گرفته تا چاپ کتاب و مجله، کاربرد دارند. علاوه بر این، کلیشه‌ ها به تولید انبوه و کاهش هزینه‌های واحد کمک می‌کنند، زیرا با استفاده از آن‌ها می‌توان هزاران یا حتی میلیون‌ها نسخه را با همان کیفیت اولیه تولید کرد.
در نهایت، کلیشه چاپ نه‌تنها ابزاری است که برای انتقال تصاویر به سطوح مختلف استفاده می‌شود، بلکه عنصری کلیدی در تضمین کیفیت و دقت در صنعت چاپ به شمار می‌آید. انتخاب صحیح نوع کلیشه و فرایند ساخت آن بر اساس نیازهای خاص پروژه چاپی، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر نتیجه نهایی داشته باشد.


نظرات و پرسش و پاسخ

نظر و یا پرسش خود را در مورد این مقاله مطرح نمایید.
در صورت تمایل شماره خود را وارد کنید تا بعد از پاسخ از طریق پیامک به شما اطلاع دهیم. (این شماره به دیگران نمایش داده نمی‌شود)

مقالات مرتبط

نحوه کار با دستگاه چاپ سیلک
نحوه کار با دستگاه چاپ سیلک

چاپ سیلک که به چاپ اسکرین نیز معروف است، یک فرایند چاپی است که از شابلون‌های توری برای انتقال جوهر به سطوح مختلف استفاده می‌کند. در این روش...

مطالعه مقاله
اصول و نکات مهمی که باید در طراحی بسته بندی رعایت کنید
اصول و نکات مهمی که باید در طراحی بسته بندی رعایت کنید

طراحی بسته ‌بندی نقش حیاتی در موفقیت تجاری یک محصول دارد و اغلب به‌عنوان "لباس" محصول در نظر گرفته می‌شود. این طراحی نه‌تنها باید محافظت از محصول...

مطالعه مقاله
دستگاه چاپ چه زمانی اختراع شد؟
دستگاه چاپ چه زمانی اختراع شد؟

اختراع دستگاه چاپ توسط یوهانس گوتنبرگ در قرن پانزدهم میلادی، نقطه عطفی در تاریخ بشریت بود که به طور چشمگیری بر جهان مدرن تأثیر گذاشت. پیش‌ازاین...

مطالعه مقاله